Het Overkwartier

 

Het Overkwartier is een lappendeken van bezittingen en ambtsgebieden zonder een eenduidige grens. Opvallend is ook dat het Hertogdom Kleef altijd in kleinere of grotere mate een scheiding vormde tussen de drie noordelijke kwartieren en het Overkwartier. De graven van Gelre kwamen uiteindelijk als Hertogen onder het gezag van het Bourgondische-Habsburgse Rijk.

In de zeventiende eeuw
Na de Tachtig Jarige Oorlog voegden de drie noordelijke kwartieren zich als Gelderland bij de Republiek der Zeven Provinciën. Het Overkwartier, gelegen ter weerszijden van de Maas, bleef onder Spaanse invloed. Later, in 1716, werd na de Spaanse Successieoorlog het Overkwartier verdeeld onder de strijdende partijen. Er ontstonden toen:

  1. een Pruisisch Overkwartier: het grootste deel inclusief de hoofdstad Geldern oost van de Maas en het land van Kessel west van de Maas
    2. Een Staats Overkwartier: de Zeven Provinciën kregen Venlo en omgeving alsmede het gebied rond Montfort
    3. Een Gulliks Overkwartier: in het zuidoosten werd de enclave Erkelens bij Gullik gevoegd
    4. Een Oostenrijks Overkwartier: via de Habsburgse tak van het Spaanse Rijk kwamen de stad Roermond en een oostelijk gericht gebied indringend binnen het graafschap Gullik onder de Oostenrijkse sfeer.

De veranderingen en splitsingen na de Tachtigjarige Oorlog en de Successie-oorlog hebben er ongetwijfeld toe geleid dat er in die jaren geen grensmarkeringen geplaatst zijn. Zoeken op internet levert wel op dat in eerdere periodes door de oudere graafschappen grensstenen geplaatst. Deze zijn door lokale historische verenigingen teruggevonden en soms herplaatst, wel of niet op de oude locatie. Ook zijn er initiatieven ontwikkeld om nieuwe stenen te maken en plaatsen.

Conclusie: geen doorlopende grens met markeringen, maar wel  grensmarkeringen van onderdelen van het Overkwartier.